Z Kuşağı umutsuz mu?

Tarih: 1 Ocak 2026 Perşembe 12:56

Son yıllarda kamuoyunda sıkça dile getirilen “Z kuşağı umutsuz” söylemi, gençlerin ruh hâline dair tartışmaları da beraberinde getirdi. Ekonomik belirsizlikler, dijital dünyanın baskısı, hızla değişen yaşam koşulları ve geleceğe dair artan kaygılar, Z kuşağının ruh sağlığını toplumun gündemine taşıdı. Peki, gerçekten umutsuz bir kuşak mı yetişiyor, yoksa bu durum yeni neslin dünyaya verdiği doğal bir tepki mi? Serenity Psikoloji & Danışmanlık Merkezi’nde çocuk ve ergen psikoloğu olarak görev yapan Şule Öztürk, Z kuşağının ruhsal dünyasını, kaygılarını ve güçlü yönlerini bilimsel yönüyle anlattı.

Gençlerin yaşadığı kaygıları, sosyal medyanın etkisini ve geleceğe bakışlarını değerlendiren çocuk ve ergen psikoloğu Şule Öztürk ile yaptığımız röportajın satırları şöyle:

Son yıllarda sıkça ‘Z kuşağı umutsuz’ deniyor. Sizce gerçekten umutsuzlar mı?

Z kuşağını ‘umutsuz’ olarak etiketlemek aslında meseleyi biraz yüzeysel ele almak oluyor. Psikolojik açıdan baktığımızda Z kuşağı, önceki kuşaklara kıyasla belirsizlikle çok daha erken yaşta karşılaşan bir nesil. Ekonomik dalgalanmalar, iklim krizi, pandemi ve dijital dünyanın sürekli karşılaştırma kültürü; gelecek algılarını doğal olarak zorluyor. Bu, umutsuzluktan çok geleceğin net olmamasına verilen sağlıklı bir kaygı tepkisi olarak okunmalı.

Peki, bu kaygı hali neden özellikle Z kuşağında bu kadar görünür?

Çünkü Z kuşağı duygularını bastırmak yerine ifade eden bir kuşak. Önceki nesillerde ‘dişini sık, devam et’ anlayışı varken; Z kuşağı ‘ben iyi değilim’ demeyi öğrenmiş durumda. Bu durumda onları daha umutsuz olarak değil, psikolojik farkındalıkları yüksek olarak adlandırabiliriz.

Sosyal medyanın bu umutsuzluk algısındaki rolü nedir?

Sosyal medya Z kuşağı için çift taraflı bir alan. Bir yandan görünürlük, ifade ve dayanışma sağlıyor; diğer yandan sürekli başarı, mutluluk ve hız karşılaştırması yaratıyor. Beyin, özellikle genç yaşlarda, bu yoğun uyaranı filtrelemekte zorlanabiliyor. Bu da ‘herkes ilerliyor, ben gerideyim’ hissini tetikleyerek öğrenilmiş yetersizlik duygusunu artırabiliyor.

Z kuşağının gelecekle ilgili en büyük psikolojik korkusu ne?

En sık gördüğümüz korku ‘ne yaparsam yapayım yetmeyecek’ düşüncesi. Yani mesele tembellik ya da isteksizlik değil; çabanın karşılığını alamama ihtimali. Bu da motivasyonu değil, daha çok tükenmişliği besliyor.

Z kuşağı neden sık sık ‘hayat anlamsız’ söylemini kullanıyor?

Bu cümle çoğu zaman gerçek bir anlamsızlık değil, değer çatışmasının ifadesi. Z kuşağı, sadece para kazanmak ya da statü elde etmekle tatmin olmuyor. Yaptığı işin bir anlamı olsun istiyor. Sistem bu ihtiyaca cevap vermediğinde, varoluşsal sorgulamalar kaçınılmaz hale geliyor.

Bu tabloyu depresyon olarak mı okumalıyız?

Hayır, her umutsuzluk ya da motivasyon düşüklüğü depresyon değildir. Z kuşağında gördüğümüz şey çoğu zaman uyum tepkisi. Yani hızlı değişen bir dünyaya ruhsal olarak adapte olmaya çalışma hali. Elbette klinik düzeyde destek gerektiren durumlar var; ancak genelleme yapmak bilimsel olarak doğru değil.

Yetişkinler Z kuşağına yaklaşırken en sık hangi hatayı yapıyor?

‘Biz de zorlandık ama…’ diye başlayan cümleler. Bu karşılaştırma, gençlerin yaşadığı duyguyu geçersizleştiriyor. Oysa psikolojide biliyoruz ki acı yarıştırılmaz. Anlaşılmak, çözümün ilk adımıdır.

Z kuşağının psikolojik olarak en güçlü yönü nedir?

Esneklik ve sorgulama becerisi. Z kuşağı, kendisine sunulanı otomatik kabul etmiyor. Ruh sağlığına, sınırlara ve anlam arayışına önem veriyor. Bu da uzun vadede onları psikolojik olarak dayanıklı bireyler haline getiriyor.

Son olarak, Z kuşağına tek bir cümle söyleyecek olsanız ne olurdu?

Yaşadığınız zorlanma sizin zayıflığınız değil; dünyanın hızına verilen insani bir tepki. Ve bu, düzelmeyecek bir şey değil.