Çiftçi müşteriye mi dönüşüyor?

Tarih: 21 Ocak 2026 Çarşamba 18:10

NECDET TAŞ

İYİ Parti Mersin Milletvekili Burhanettin Kocamaz, Türkiye'ye Sulamaları Merkez Birliği çatısı altında toplanmak istenen sulama birlikleri ve sulama kooperatiflerinde yaşanacak olan sorunlara yönelik araştırma önergesi verdi. Önerge üzerine İYİ Parti grubu adına söz alan Kocamaz, “Tabii, öncelikle dün Nusaybin'de yapılan bir toplantı sonrasında sınırda meydana gelen bir ihanet gösterisinde gönderdeki bayrağımızın indirilerek yerlerde çiğnenmesi asla kabul edilemez. Bu müessif olayı gerçekleştirenleri lanetliyor ve herkesi ayağını denk almaya, milletin sinir uçlarıyla oynamamaya davet ediyorum ve yetkilileri "cek"li, "cak"lı cevaplar yerine gereğini yapmaya davet ediyorum” dedi.

“SULAMA KOOPERATİFLERİ TİCARET SİCİLİNDEN SİLİNECEK”

Sulama birliklerinin 1994'ten bu yana çok yaygınlaştığını ve yeni bir işletmecilik hâline dönüştüğünü kaydeden Kocamaz, “Sulama birlikleri kurulurken suyu kullanan yönetim mantığıyla hareket edilirken sulama birliklerinin yönetim şekli zaman içerisinde sürekli olarak birçok değişikliğe uğramıştır. Devlet Su İşleri 1994 yılına kadar inşa ettiği tüm büyük sulama tesislerini bizzat kendi kontrolünde işletmeyi benimsemiş, küçük sulama tesislerinin işletilmesi görevini ise sulama birlikleri ve kooperatiflere devretmiştir. Bugün gelinen noktada iktidar, sulama birliklerinin ve sulama kooperatiflerinin yapısında yeni bir düzenlemeye gitmektedir. Yapılması planlanan düzenlemeyle, sulama birlikleri ve sulama kooperatifleri "Türkiye Sulamaları Merkez Birliği" adı altında tek çatı altında toplanmak istenmektedir. Bu çatı, Devlet Su İşleri dışındaki diğer tüm kamu kurum ve kuruluşlarının inşa ederek işletmeye açtığı tüm sulama tesislerini, yer altı suyu kuyularını da içerecek şekilde genişletilmektedir. Çıkarılması düşünülen yasayla, sulama birlikleriyle birlikte sulama kooperatiflerinin işletme, bakım ve onarım sorumluluğu da kurulacak olan birliğe devredilecektir. Yeni sulama kooperatifi kurulmasına izin verilmeyen düzenlemede mevcut sulama kooperatiflerinin tasfiye işlemleri de en geç iki yıl içinde tamamlanacak ve tasfiye işlemleri tamamlanan sulama kooperatifleri ticaret sicilinden silinecektir” ifadelerini kullandı.

SU KAYNAKLARI VERİMLİ KULLANILMIYOR”

“Ülkemizde neredeyse kurumamış dere, akarsu, göl ve baraj bırakmayan bu iktidar, ülkenin su varlıklarını ve kaynaklarını rasyonel kullanmayı ve umumi sulardan faydalanmayı ancak yirmi beş yıllık iktidarının son döneminde akıllarına getirmiştir. Yeni düzenlemeyle, çiftçiler her yıl sulama mevsiminden önce sulama beyannamesi vermek zorunda kalacak. Ayrıca çiftçiler Türkiye Sulamaları Merkez Birliğine dekar başı belli bir para ödeyerek üye olmak zorunda kalacak. Birlik ne ekilmesini isterse çiftçiler o ürünü ekmek zorunda kalacak. Çiftçiler birliğe ilk üyelik kaydı sırasında, bir defaya mahsus, dekar başına 10 TL ücret ödeyecek, bu üye ücreti her yıl açıklanan yeniden değerleme oranında artış gösterecek. Ayrıca çiftçiler bundan böyle su kullanırken Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı olduklarını her yıl birliğe beyan edecek. Birliğe üye olmayan çiftçiler su kullanım hizmet bedelinin 2 katı kadar ücret ödeyecek. Hazırlanan yasayla, sulama birliklerinin yönetim ve maaş ödeme şekli de değiştirilmektedir. Birlik yönetiminde yer alacak yöneticilere ayrıcalık tanınarak maaşlarına ek olarak, ayrıyeten, kamuoyunda çok tartışılan ve büyük tepki çeken huzur hakkı bedeli ödenecek. Bu şekilde görevlendirilenlere damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın başkan için 70 bin, başkan yardımcıları ve birinci hukuk müşaviri için 50 bin, birim başkanları için 40 bin, bölge koordinatörleri için 35 bin, sayman ve sulama birliği müdürleri için 30 bin TL gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarda her ay huzur hakkı ödemesi yapılacaktır. Kapatılan sulama birliklerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na göre çalışan işçiler tüm haklarıyla Türkiye Sulamaları Merkez Birliğine devredilirken buralarda hizmet alımı ihalesiyle görev yapan binlerce çalışan için hiçbir düzenleme yapılmayarak bu çalışanlar işsiz kalacaktır. Ayrıca, daha önce Devlet Su İşleri bünyesinde 4857 sayılı İş Kanunu'na göre çalışan işçiler, birlik bünyesine geçmek yerine, DSİ bünyesinde sürekli işçi olarak kalmak veya KİT'lerde olduğu gibi aynı statüde, sözleşmeli olarak çalışmak istemektedir. Bu konunun göz ardı edilmemesini ve çalışanların mağduriyetlerinin mutlaka giderilmesi gerekir” dedi.

EKMEN: “ÇOK CİDDİ BİR MESELE

DEVA Partisi Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen ise, “Bugün itibarıyla DSİ'nin bu merkezî sulama birliğine dair bir çalışma yürüttüğü biliniyor, kamuoyundan görüş de toplanıyor ama bugüne kadar hep şuna tanık olduk: Meclise bir şey geldi mi komisyonlarda müdahil olamıyoruz. Komisyonlarda müdahil olamadığımız gibi Genel Kurulda da olamıyoruz. O yüzden, böyle bir tartışmanın evveliyetle yapılacak olması ve bu önergenin kabulü hâlinde bu meselenin enine boyuna tartışılması, Türkiye çiftçiliği, çiftçisi ve tarımı adına oldukça önemli bir meseledir. Türkiye'de ciddi anlamda tarımla ilgili yapısal sorunlar vardır, bunlardan biri de sulama sorunlarıdır ama emin olun, "Bunlarla ilgili ilk ele alacağınız mesele nedir?" derseniz, sonuncu sıraya bunları merkezileştirmek diye yazabiliriz. Zaten biz karar mekanizmalarını merkezileştirerek Başkanlık sisteminde bütün kararları bir külliyeye, külliyede de bir Cumhurbaşkanlığı makamına bağlayarak üretmiş olduğumuz sistemden ne kadar fayda gördük ki havza bazlı, kooperatif bazlı, birlik bazlı bir ihtiyaca tekabül eden sulama birliklerinin bir merkeze toplanmasını ele alalım? Zaten 2018 yılından beri sulama birliklerini DSİ yönetiyor yani DSİ'nin yönettiği bir durumda, DSİ'nin kontrolü altındaki bir yerde ayrıca yeni bir birlik kurmak ancak birileri için yeni pozisyonlar inşa etmek ve bu birlik üzerinden Türkiye'deki birçok birliğin ihtiyaçlarını belli bir yerden ticari bir alana kanalize etmek anlamı dışında bir anlam ifade etmeyecektir. Eğer siz çiftçiyle ilgilenmek istiyorsanız sevgili DSİ Genel Müdürlüğü, vahşi sulamanın önüne geçin; çiftçiyle ilgilenmek istiyorsanız sulama birliklerinin pahalı suyunun önüne geçin” dedi.

“VAHŞİ SULAMANIN ÖNÜNE GEÇEMEDİNİZ”

Mersin'in Mut ilçesinde 80 tane kooperatif ve 1 tane de sulama birliği olduğuna dikkat çeken Ekmen, “80 kooperatif kendi çabasıyla suyu 1 birim liraya satıyorsa sulama birliği bunun çok daha pahalısına satıyor. Başka bir konu: Herkesin bir dijital kartı var hani dijitalleşiyoruz ya- ama önden gidip parayı yatırmadığında sana su vermiyor. Yahu, adamın kayısısı bahçede kuruyacak, zeytini bahçede kuruyacak; sen buna suyu ver, sonra hasat zamanı tekrar gider paranı ya destek politikalarıyla ya da tahsilat politikalarıyla halledersin. "Hayır, ben parayı hesaba yatırmadığında sana su vermiyorum." diyor. Şimdi, sulama birliklerinin yönetimini ele aldıktan sonra bu mantaliteyle enerjinin maliyetini düşürmediniz, vahşi sulamanın önüne geçmediniz, bununla birlikte oralara atadığınız kişilerin ehliyet ve liyakati tartışma konusu. Şimdi, merkezî sulama birliğini oluşturarak bugüne kadar kullanmadığınız hangi yetkiye ihtiyacınız var? 2018 yılında DSİ bu sulama birliklerinin başına görevli atadığından beri çiftçi buranın bir üyesi değil bir müşterisine döndü ve herhangi bir demokratik katılım mekanizması yok. Eskiden bir kooperatif mantığı vardı, kongreler yapılıyordu, çiftçi geliyordu, sulama birliği yönetimi taahhütlerde bulunuyordu, sorunlar gideriliyordu. Bütün bunların geride kaldığı bir yerde, biz Türkiye'de su yönetimi mantığıyla çiftçimizin ihtiyacı olan -bakınız- çiftçinin hamur teknesinin suyu sulama birliğinden geliyor, kooperatiften geliyor, bunları merkezîleştirmek hiçbir çaba sağlamaz” dedi.