B-REÇETE SAHAYA UYMADI

Tarih: 4 Şubat 2026 Çarşamba 12:13

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geliştirilen ve bitki koruma ürünlerinin dijital ortamda izlenmesini amaçlayan B-Reçete (Bitki Reçetesi) uygulaması, pilot il olarak seçilen Mersin’de sahaya indi. Mersin genelinde başlatılan saha çalışmalarıyla birlikte zirai ilaçların üretim, satış, reçeteleme ve uygulama süreçleri elektronik sistem üzerinden kayıt altına alınmaya başlanırken, uygulamanın pilot sonuçlarına göre geliştirilmesi ve 81 ilde uygulanması hedeflendi.

“TEORİDE DOĞRU PRATİKTE SAHAYA UYGUN DEĞİL”

Konuya ilişkin görüşlerini sorduğumuz Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne bağlı (TMMOB) Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Mersin Şube Başkanı Prof. Dr. Okan Özkaya, uygulamanın sahaya uygunluğu konusunda ciddi sorunlar bulunduğunu ifade etti. Özkaya, şunları söyledi:

“Teoride fikir anlaşılır ve uygun ancak pratikte yapılan program sahaya uygun değildir. Mevcut durumda çok acele edilerek pilot il ilan edilen Mersin de zirai ilaç bayilerinin tüm işi durmuş durumdadır. Çiftçi sistemle uğraşmak yerine yıllık ilaç stoğunu farklı illerden karşılamaktadır. Sel, dolu ve fırtına ile uğraşan çiftçilerimiz ve zirai ilaç bayilerimiz şuanda maalesef B-Reçete sisteminde ilaç bulmakta ruhsatlandırma ve doz nedeni ile zorluk yaşamaktadır. Sistemin bir süre askıya alınması gerektiği kanaatindeyiz. Biz B-Reçeteye karşı değiliz ancak mevcut programın yaygın olarak uygulanması ve hedefine ulaşmasına göre tasarlanmadığını belirtiyoruz.”

Sorunlara ilişkin değerlendirme öngörü ve öneriler içeren bir raporun Tarım ve Orman Bakanlığı’na iletildiğini belirten ZMO Mersin Şube Başkanı Prof. Dr. Okan Özkaya, sürecin bilimsel ve sahaya dayalı verilerle yeniden ele alınması gerektiğini vurguladı.

Bakanlığa sunulan raporda şu görüşlere yer verildi:

“Bakanlığınız tarafından “Kalıntı Önleme Eylem Planı” kapsamında uygulamaya alınan E-Reçete / B-Reçete Sistemi, izlenebilirlik ve gıda güvenliği için önemli olmakla birlikte, Mersin ilindeki pilot uygulama sürecinde çeşitli teknik ve operasyonel sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sistemi desteklediğimizi belirtmek isteriz. Ancak aşağıda yeralan Bu yazı, sahada görev yapan ziraat mühendisleri ile Bitki Koruma Ürünleri bayilerinin ortak değerlendirmelerini içermektedir. Bu hususlarında göz önüne alınmasını arz ederiz.

1. Tavsiye Dozlarının Sahada Yetersizliği

• Bazı aktif maddelerde yer alan tavsiye dozları, sahadaki gerçek uygulamaların ve uluslararası normların gerisindedir.

• Bu durum etkin zararlı kontrolünü güçleştirmekte; direnç gelişimine, tekrarlayan ilaçlamalara ve verim kayıplarına yol açmaktadır.

• Yetersiz dozlardan kaynaklanacak kayıp ve mağduriyetlerde bayi ve Bakanlık görevlilerinin sorumluluk altında kalma riski bulunmaktadır.

Öneri: Pilot uygulama öncesinde üretici ve ithalatçı firmaların da yer aldığı bilimsel bir komisyon ile aktif madde bazlı dozlar yeniden belirlenmelidir.

2. Bazı Ürünlerde Ruhsatlı Bitki Koruma Ürünü Eksikliği

• Trabzon hurması, avokado gibi ürünlerde ruhsatlı ilaç bulunmaması reçete düzenleme sürecini imkânsız kılmaktadır.

• Aynı zararlı için farklı türlere ayrı ruhsat gerekliliği sahada gereksiz iş yükü oluşturmaktadır.

Öneri: Ruhsatlandırma eksikliği bulunan ürünler için hızlı ruhsatlandırma, geçici izin veya geçici doz tanımlaması yapılmalıdır.

3. Çiftçi ve Bayi Eğitimindeki Eksiklikler

• Üreticilerin dijital okuryazarlık seviyesinin düşük olması, reçetenin görüntülenmesi, onaylanması ve takibini zorlaştırmaktadır.

• ÇKS kaydı olmayan üreticiler yeni sistemde ilaç erişimi sağlayamamakta, bu durum küçük üreticileri ve hobi bahçelerini sistem dışına itmektedir.

• Bayilere verilen kısa süreli eğitimler, sistemin teknik karmaşıklığı için yeterli değildir.

Öneri: Uygulama öncesinde kamu bilgilendirme çalışmaları ile eğitim ve saha uygulamalarının tamamlanması gerekmektedir.

4. Sistem Kullanılabilirliği ve Operasyonel Güçlükler

4.1. Reçete Sürecinin Aşırı Zaman Alması

• BKTS’de her işlem için ayrı ekran ve onay adımı gerekliliği ciddi zaman kaybı yaratmaktadır.

• Reçeteye tabi olmayan ürünlerde uzun işlem adımları, üreticiyi kayıt dışı kanallara yönlendirme riski taşımaktadır.

Öneri: Tek ekranda çoklu ürün çıkışı yapılabilmelidir.

4.2. Polikültür Bölgelerde Küçük Alanların Yönetimi

• Mersin’de yaygın olan hobi ve ev bahçeleri için sistemdeki işlem adımları fazla karmaşıktır.

4.3. Örtü Altı Tarımında Ara Ürün Sorunu

• Örtü altında ana ürün ile birlikte ara ürünler yaygın olduğu hâlde sistem bu çeşitliliği tanımlayamamaktadır.

Öneri: Örtüaltıpolikültür üretime uygun hızlı çıkış modülü eklenmelidir.

5. Bölgesel Ticari Dengenin Bozulması Riski

• Uygulamanın yalnızca Mersin’de yürütülmesi, üreticinin komşu illerden ürün teminine yönelmesine ve kayıt dışı ürün hareketliliğine yol açabilir.

Öneri: Sistem çoklu pilot ilde veya ülke genelinde eşzamanlı uygulanmalıdır.

6. Bayiler Arası Ürün Transferindeki Kısıtlamalar

• Transfer kısıtlamaları bayilerin finansman ve stok yönetimini olumsuz etkilemektedir.

• Kayıtlı işlemler olmak kaydıyla transferler serbest bırakılmalıdır.

7. Ara Programlardan Kaynaklanan Eski Hata ve Cezalar

• Eski ara programlardaki teknik hataların yeni sistemde cezaya dönüşmesi mağduriyet oluşturmaktadır.

Öneri: Geçiş dönemine ait teknik hatalardan kaynaklı cezalar kaldırılmalıdır.

SONUÇ ve TALEP

Ziraat Mühendisleri Odası Mersin Şubesi olarak, E-Reçete / B-Reçete Sisteminin mevcut hâlinin sahada uygulanabilir olmadığını görmekteyiz.

Bu kapsamda:

• Ruhsatlandırma eksikliklerinin giderilmesi,

• BKTS’nin sade ve kullanıcı dostu hâle getirilmesi,

• Polikültür üretime uygun hızlı çıkış modüllerinin eklenmesi,

• Reçeteye tabi olmayan ürünlerde bayilerin eski sistemdeki çıkış yetkisine sahip olması,

• Geçiş dönemi hata ve cezalarının kaldırılması,

• Eksiklikler giderilene kadar sistemin Mersin ilinde geçici olarak askıya alınması, hususlarında gereğinin yapılmasını arz ederiz.”