ABD–İran geriliminin Hürmüz Boğazı’nda yarattığı risk, küresel piyasalarda dalgalanmayı artırırken petrolün 80 dolara dayanması, altın ve dövizdeki yükseliş Mersin’de sektör temsilcilerini alarma geçirdi. Akaryakıtçılar zam ihtimaline dikkat çekerken, kuyumcular ve döviz piyasası temsilcileri yatırımcıları temkinli olmaya çağırdı; gözler savaşın süresi ve Hürmüz’ün durumuna çevrildi.
ABDULLAH ÖZTÜRKMEN
ABD ile İran arasında tırmanan gerilim küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açarken, enerji, altın ve döviz fiyatlarındaki yükseliş Mersin’de sektör temsilcilerini harekete geçirdi. Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler, piyasaların yönünü belirleyen temel unsur haline geldi. Mersin Akaryakıtçılar Dernek Başkanı Aziz Akgül, savaşın seyri ve boğazın yeniden tam kapasiteyle açılıp açılmayacağı önümüzdeki günlerde hem petrol fiyatlarını hem de Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin ekonomilerini doğrudan etkileyeceğine dikkat çekti.
“KORKULAN OLDU, BELİRLEYİCİ NOKTA HÜRMÜZ”
Akgül, yaşanan gelişmeleri değerlendirerek, sürecin başından bu yana en kritik başlığın Hürmüz Boğazı olduğunu dile getirdiklerini söyledi. Akgül, dünya petrol üretim ve rezervlerinin yaklaşık yüzde 35’inin Hürmüz ve Basra Körfezi hattından geçtiğine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: “Biz her seferinde İran–ABD savaşında petrolün tek başına kriz yaratmayacağını, asıl belirleyicinin Hürmüz Boğazı olacağını söyledik. Son iki gündür tankerlerin vurulması ve boğazın fiilen kilitlenmesi enerji piyasasında çok büyük bir gelişme. Burada en önemli konu savaşın süresi.” Akgül, çatışmaların birkaç hafta daha devam etmesi halinde küresel enerji piyasasında daha ciddi sonuçlar doğabileceğini belirterek özellikle petrol ithalatına bağımlı ülkelerin bu süreçten daha fazla etkileneceğini vurguladı.
PETROL 80 DOLARA DAYANDI
Uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının 80 dolar seviyesine yükseldiğini hatırlatan Akgül, son iki yıldır 70 dolar bandında seyreden fiyatların yukarı yönlü kırıldığını söyledi.
Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlı bir ülke olduğunu hatırlatan Akgül, şunları kaydetti:
“Türkiye yıllık yaklaşık 50 milyar dolarlık enerji ithalatı yapan bir ülke. Petrol fiyatlarındaki artış cari açık ve enflasyon açısından ciddi risk oluşturur. Şu an zam potasına girmiş durumdayız. Benzin, motorin ve beyaz ürünlerde artış beklentisi var.”
Akgül, OPEC ülkelerinin üretimi artırma yönündeki açıklamalarının piyasayı dengeleme çabası olduğunu, ancak Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının arz sorununu derinleştirebileceğini ifade etti.
KÜRESEL ETKİLER: ÇİN VE ENERJİ DENGESİ
Akgül, Çin’in günlük yaklaşık 11 milyon varil petrol tükettiğini ve bunun yüzde 30’dan fazlasının Hürmüz hattından geçtiğini belirterek, krizin küresel boyutunun göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi. Akgül, “Bu artık sadece İran ile ABD arasında yaşanan bir gerilim olmaktan çıktı. Enerji denkleminde tüm petrol ülkelerini ve büyük ekonomileri ilgilendiren bir sürece dönüştü” değerlendirmesinde bulundu.
ALTIN GÜVENLİ LİMAN OLARAK ÖNE ÇIKTI
Mersin Kuyumcular Odası Başkanı İsa Varlıklı ise savaş ortamının ilk olarak altın fiyatlarına yansıdığını söyledi. Varlıklı, jeopolitik kriz dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman olarak altına yöneldiğini belirterek şu ifadeleri kullandı: “Savaş olduğu zaman ilk refleks altın olur. Çeyrek altın kısa sürede 1000 TL yükseldi, ardından yaklaşık 500 TL geri geldi. Ancak savaş sürdüğü müddetçe altında sert bir düşüş beklenmez. Alacak vatandaş zamanlamayı iyi yapmalı. Hem alıcılar hem satıcılar dikkatli olmalı.” Altın piyasasında dalgalanmanın devam edebileceğini belirten Varlıklı, ani kararlar yerine temkinli hareket edilmesi gerektiğini vurguladı.
DÖVİZDE YÜKSELİŞ VE TALEP ARTIŞI
Döviz büroları da Amerika–İran çatışmasıyla birlikte piyasalarda hareketlilik yaşandığını ve özellikle dolara olan talebin arttığını ifade etti. Jeopolitik risklerin artmasıyla yatırımcıların güvenli liman olarak dolara yöneldiği belirtiliyor. Dün itibarıyla döviz kurları şöyle gerçekleşti:
1 Dolar: 43,9 – 44,0 TL
1 Euro: 51,9 – 52,1 TL
Varlıklı, savaşın uzaması halinde döviz piyasalarında da yukarı yönlü baskının devam edebileceğine dikkat çekti.
KRİTİK EŞİK: SÜRE VE HÜRMÜZ’ÜN DURUMU
Savaşın kısa sürede sona ermesi halinde piyasalarda dengelenme beklenirken, sürecin uzaması durumunda enerji fiyatlarında yeni artışların gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
Mersin’de akaryakıt sektörü, kuyumcular ve döviz piyasası temsilcileri vatandaşları temkinli olmaya çağırırken, gözler küresel gelişmelere ve enerji piyasalarındaki seyire çevrilmiş durumda.
|
Yorumlar (0)
