Mersin Üniversitesi (MEÜ) Deniz Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (DEBİM) tarafından düzenlenen Müze Sohbetleri etkinliklerinin 13’üncüsünde, “Devlet Bütçesi Farkındalığı ve Okuryazarlığı” konusu ele alındı. Deniz Canlıları Müzesinde gerçekleştirilen etkinlikte, devlet bütçesinin toplum açısından taşıdığı önem, kamu kaynaklarının kullanımı ve bütçe okuryazarlığının vatandaşlık bilinciyle ilişkisi farklı yönleriyle değerlendirildi.
“ORTAK CÜZDAN” VURGUSU
8 Ekim Perşembe günü gerçekleştirilen etkinliğin açılış konuşmasını DEBİM Müdürü Prof. Dr. Deniz Ayas yaptı. Etkinliğin konuğu ise Üniversitemiz İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Cihan Yüksel oldu. Söyleşide, devlet bütçesinin yalnızca gelir ve giderlerden oluşan mali bir plan olmadığı, aynı zamanda toplumun ortak kaynaklarını temsil ettiği vurgulandı.
Devlet bütçesi, toplumun ortak kaynaklarını ifade eden “ortak cüzdan” kavramı üzerinden ele alındı. Bu yaklaşım çerçevesinde kamu gelirlerinin nasıl oluştuğunu, toplanan kaynakların hangi alanlarda ve hangi ihtiyaçlar doğrultusunda harcandığını anlamanın önemi üzerinde duruldu. Kamu kaynaklarının toplumun ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullanılması, bütçenin işleyişinin anlaşılması ve bu süreçlere ilişkin farkındalığın geliştirilmesi bakımından değerlendirildi.
Söyleşide ayrıca bütçenin toplumun bütününü ilgilendiren bir konu olduğu ve kamu kaynaklarının kullanımına yönelik farkındalığın bireysel sorumluluklarla yakından ilişkili bulunduğu ifade edildi. Ortak kaynakların korunması, bu kaynakların kullanımının takip edilmesi ve kamu yönetiminde hesap verebilirlik anlayışının güçlendirilmesi, bütçe bilincinin temel unsurları arasında ele alındı. Bu kapsamda bütçe okuryazarlığının, vatandaşların kamu maliyesini daha iyi anlamalarına ve ortak kaynaklara ilişkin süreçleri daha bilinçli değerlendirmelerine katkı sunduğu üzerinde duruldu.
BÜTÇE OKURYAZARLIĞININ TOPLUMSAL ÖNEMİ
Etkinlikte, bütçe farkındalığının yeterince gelişmemesinin ortaya çıkarabileceği sonuçlar da değerlendirildi. Kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin bilgi ve farkındalık eksikliğinin kaynak israfına, ekonomik verimliliğin azalmasına ve vatandaşlar ile devlet arasındaki güven ilişkisinin zedelenmesine yol açabileceğine dikkat çekildi. Bu nedenle bütçe okuryazarlığının geliştirilmesinin yalnızca mali konulara ilişkin bilgi edinmekle sınırlı olmadığı, aynı zamanda toplumsal sorumluluk ve kamusal bilinç açısından da önem taşıdığı vurgulandı.
Bütçe okuryazarlığının, vatandaşların kamu gelirleri ve harcamaları hakkında bilgi sahibi olmalarını, kaynakların hangi amaçlarla kullanıldığını takip edebilmelerini ve gerektiğinde bu kullanımı sorgulayabilmelerini mümkün kılan önemli bir farkındalık alanı olduğu belirtildi. Kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılmasına yönelik toplumsal duyarlılığın artırılması, bütçenin daha iyi anlaşılması ve vatandaşların kamusal süreçlere ilişkin değerlendirmelerde bulunabilmesi açısından ele alındı.
Söyleşide, bütçe farkındalığının gelişmesinin ortak kaynakların korunmasına ve hesap verebilirlik anlayışının güçlenmesine katkı sağlayabileceği üzerinde duruldu. Vatandaşların bütçeye ilişkin bilgi düzeylerinin artmasının, kamu harcamalarına yönelik değerlendirmelerini daha bilinçli bir zemine taşıyabileceği ifade edildi. Bu doğrultuda bütçe okuryazarlığı, bireylerin kamu kaynaklarıyla ilişkisini anlamalarına yardımcı olan ve toplumsal bilinçle birlikte ele alınması gereken bir konu olarak değerlendirildi.
BÜTÇE FARKINDALIĞINI ETKİLEYEN PSİKOLOJİK VE SOSYOLOJİK UNSURLAR
Etkinliğin öne çıkan başlıklarından biri de bireylerin ortak kaynaklara yönelik tutumlarını şekillendiren psikolojik ve sosyolojik unsurlar oldu. Bütçe farkındalığının yalnızca ekonomik bilgiyle açıklanamayacağına dikkat çekilen söyleşide, bireylerin davranışlarını ve kamusal konulara yaklaşımını etkileyen çeşitli kavramlar üzerinde duruldu.
Bu kapsamda akılcı cehalet, seyirci etkisi, sosyal kaytarma ve bilişsel çelişki kavramları üzerinden bireylerin ortak kaynaklara ilişkin tutumları tartışıldı. Söz konusu kavramların, kişilerin kamusal konulara gösterdikleri ilgi, ortak sorumlulukları algılama biçimleri ve bütçeye yönelik farkındalıkları çerçevesinde değerlendirilmesine yer verildi. Böylece kamu bütçesinin anlaşılmasında bireysel tutumların ve toplumsal davranışların da dikkate alınması gerektiği ortaya konuldu.
Bütçe farkındalığının güçlendirilmesinde eğitim, kamusallık ve yurttaşlık bilincinin yanı sıra etik kültürün gelişmesinin rolü de ele alındı. Bireylerin ortak kaynakların korunmasına yönelik sorumluluk bilinci geliştirmesinin ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin konulara duyarlılık göstermesinin önemi vurgulandı. Eğitim ve yurttaşlık bilincinin desteklenmesiyle bütçe konusundaki farkındalığın artırılabileceği, etik kültürün gelişmesinin ise ortak kaynakları sahiplenme anlayışı açısından önemli olduğu değerlendirildi.
KATILIMCILARIN SORULARI VE KARŞILIKLI GÖRÜŞ ALIŞVERİŞİ
Katılımcıların sorularıyla aktif olarak katkı sunduğu Müze Sohbetleri’nin 13’üncü etkinliği, karşılıklı görüş alışverişiyle devam etti. Söyleşi boyunca devlet bütçesinin toplumsal boyutu, kamu kaynaklarının kullanımı ve bütçe okuryazarlığının vatandaşlık bilinci açısından önemi farklı başlıklar altında değerlendirildi. Katılımcıların katkılarıyla etkinlik, konuya ilişkin düşüncelerin paylaşılmasına ve bütçe farkındalığının çeşitli yönleriyle ele alınmasına olanak sağladı.
Etkinlik sonunda DEBİM Müdürü Prof. Dr. Deniz Ayas tarafından, söyleşiye katkılarından dolayı Doç. Dr. Cihan Yüksel’e teşekkür belgesi takdim edildi.
Müze Sohbetleri kapsamında gerçekleştirilen etkinlikte, devlet bütçesinin toplumun ortak kaynaklarını temsil eden yönü ve bütçe okuryazarlığının kamusal sorumlulukla ilişkisi ön plana çıktı. Kamu gelirleri ve harcamalarının anlaşılması, ortak kaynakların korunması ve hesap verebilirlik bilincinin geliştirilmesi gibi konuların ele alındığı söyleşi, devlet bütçesi farkındalığının toplumsal açıdan taşıdığı önemi ortaya koydu. (Haber Merkezi)
|