image Aydın SEVİM
ELEKTRİKLE AYDINLANAN ŞEHİR: MERSİN



Yazı Tarihi : 18.01.2026
 E-Mail :

 

Eskiden Mersin sokakları fenerlerle aydınlatılırdı. Evlerde gaz lambaları vardı. Gazlı aydınlatmadan sonra zamanla bir başka modern aydınlatma sistemi hayatımıza girdi. Bu elektrikle aydınlatmaydı.

Mersin’in elektrik imtiyazı 1914’te verildi. İmtiyaz sahibi ile bir sözleşme yapıldı. Ancak kentin elektrik altyapısının inşasında uzun süre bir gelişme olmadı. Sokak aydınlatmasının yapılmadığı ya da sokak aydınlatmasının arızalı olduğu yerler vatandaşlar tarafından sık sık dile getirilmekteydi.

1924’te Mersin Elektrik Komandit Şirketi kuruldu ve şehrin elektrik imtiyazı için tekrar girişimde bulunuldu. Şirketin şehrin elektrik imtiyazı için Mersin Meclisi Umumiyyesi’ne başvurması üzerine şehrin elektrik imtiyazı 2 Haziran 1924’te otuz dokuz seneliğine bu şirkete verildi.

Kente elektrik 1925/1926’da geldi. Mersin’in elektrik altyapısını inşası, planlanandan daha uzun sürdüğünden elektrik tesisatının malzemeleri, Temmuz 1925’te ancak Mersin’e getirilebildi.

1900 yılında Belediye Başkanı Selyan Oğlu Abraham Efendi'nin Başkan olduğu zaman inşa edilen bir bina sonradan Elektrik Şirketi, daha sonra Saray Oteli olarak kullanılmış, daha sonra belediyece kamulaştırılarak yıkılmış, şimdiki Ziraat Bankası yanında altı mağaza olan bir binaydı.

 

Mersin Elektrik santrali, kent merkezinde ve Hastane Caddesi üzerine inşa edilmişti. Fosil yakıtlı santralde iki tane de dizel motor vardı.

Türkiye’nin ilk elektrik santrali Mersin’in Tarsus ilçesinde 1910 yılında kuruldu. Dünyaca ünlü “The New York Times” gazetesinin 10 Temmuz 1910 tarihli sayısında, St. Paul’un doğum yeri olan Tarsus’un, Berdan Nehri’nden elde edilen güçle 450 sokak lambası ve 600 evin elektrikle aydınlatılmaya başlandığına dikkat çekilmişti.

1925 yılında Silifke'de elektrik yoktu. Atatürk evinin etrafındaki sokaklar fenerlerle aydınlatılırdı. Türkiye'nin bazı il ve ilçelerinde 1950'li yıllardan sonra dizel jeneratörlerle elektrik sağlanmaya başlandı. O yıllarda Silifke'de 400 kilovolt-amperlikdizel jeneratör ile enerji sağlanıyordu. Türkiye'de 1970'lerin başlarında yapılan yer araştırmaları sonucunda Akkuyu sahası atom veya nükleer santral yapımı için uygun yer olarak belirlendi.

 

Mut merkezinde elektrikle aydınlanma 1946 yılında gerçekleşmiştir. Mut‘ta elektrik, halk arasında “Elektrik Fabrikası” adı verilen, suyun 75 beygir kuvvetinde Skoda marka dizel motor marifetiyle elektriğe dönüştürüldüğü Elektrik İşletme Santralinden sağlanmaya başlanmıştır.

 

1924 yılında Mersin’in elektrik hizmeti Mersinli tüccarlardan Vasıf Zade Şevket ve Şıhman Zade Şükrü’nün kurucusu olduğu “Sermayesi Eshama Munkasem Mersin Elektrik Komandit Şirketi” ile başladı. Şirketin elektrik üretim tesisi, Hastane Caddesi’nde, bugünkü Maliye binasının batısındaki köşedeydi. Bitişiğinde Şükrü Şıhman’nın Nal ve Çivi Fabrikası, karşısında da Çukurova Fabrikası vardı.Şirketin idare merkezi Gümrük Meydanı’nda Mersin’in ilk belediye binası olarak inşa edilmiş olan Hasan Kara Mehmet’in mülkiyetinde olan binaydı. Şirket ilk elektriği 1925 yılında üretmeye başladı. Önce ticari ağırlıklı ana caddeler, merkez mahalleler aydınlatıldı. Mersin’in ileri gelenlerinden Şükrü (Şıhman), Mithat (Toroğlu), Şevket (Sümer), Müftü Zade Sabahattin, Hilal Kemal, Dr. Reşit Galip, Dr. Abdullah (Ersoy), Dr. Kâmil (Tarhan), Dr. Mahmut (Develi)’nin girişimleri ile Komandit Şirket 10 Mayıs 1929 tarihinde Mersin Elektrik TAŞ.’ne dönüştürüldü.

1951 yılında abone adedi 1851 idi. 1956’da abone sayısı 2.700 oldu. Güç yeterli olmadığı için abone sayısı sınırlıydı, bu nedenle abonelere sadece tekpriz kullanma izni veriliyordu. 1970 yılında Türkiye’nin Enterkonnekte Sisteme geçmesiyle Mersin elektriği de son şeklini almış oldu.

“Sermayesi Eshama Munkasem Mersin Elektrik Komandit Şirketi” 01.06.1929 tarihinde Anonim Şirkete dönüştü ve adı, "Mersin Elektrik TA.Ş" oldu. Elektrik üretimini büyük zorluklarla 1956 yılına kadar sürdüren şirket bu tarihte kendini feshetti. Belediye 600.000 TL. bedel karşılığı şirketin bütün varlığını devraldı. "Mersin Belediyesi Elektrik İşletmesi" adını alan şirket daha sonra Türkiye Elektrik Kurumu'na devredildi.

1994 yılında Türkiye Elektrik Kurumu, Bakanlar Kurulu’nun kararı ile iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeni bir yapılanmaya tabi tutuldu. Bu karar doğrultusunda Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ tüzel kişiliğine kavuşturuldu. 2005 yılında “Toroslar Elektrik Dağıtım AŞ” adıyla faaliyetlerine devam eden şirketin tüm hisseleri 2013 yılında EnerjiSA tarafından devralındı, böylece 1925 yılında elektrik ile tanışan Mersin şehrinin elektrik yolculuğu da sona ermiş oldu.

 


  YORUM YAZ
 
Adınız Soyadınız
 
Yorumunuz
 
 
 
  SOSYAL MEDYA
 
 
  GAZETEMİZ
 
 
  BASIN İLAN
 
 
  HAVA DURUMU
 
 
  FACEBOOK
 

 
 
 


 

Siteden yararlanırken yayın politikamızı okumanızı tavsiye ederiz. mersinhakimiyet.com © Copyright 2019-2026 Tüm hakları saklıdır.
İzinsiz ve kaynak gösterilemeden yayınlanamaz, kopyalanamaz, kullanılamaz. mersinhakimiyet.com basın ve yayın meslek ilkelerine uyar.

URA MEDYA